TR-YÖS Puan Hesaplama

Dört adımda. Önce her testte doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak net bulunur. Sonra her testin neti, o testin ortalaması ve standart sapması kullanılarak ortalaması 50 standart sapması 10 olan standart puana çevrilir. Bu standart puanlar kılavuzdaki katsayılarla çarpılıp toplanır: Sayısal Yetenek 0,45, Temel Matematik 0,55. Son adımda çıkan ağırlıklı puan, kendi içinde en küçüğü 100 en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülerek TR-YÖS puanınız oluşur.

Toplam 80 soru sorulur ve cevaplama süresi 100 dakikadır. Sayısal Yetenek Testinde 40 soru, Temel Matematik Testinde 40 soru bulunur. Sınav tek oturumdur. Soru başına ortalama 75 saniye düşer, yani ailenin en sıkışık sınavlarından biridir: YKS'nin TYT oturumunda soru başına 82,5 saniye vardır.

Geçme kalma anlamında baraj yoktur. Kılavuzun tek şartı puanınızın hesaplanabilmesi içindir: iki testten en az birinden 0,5 veya daha fazla ham puan almış olmanız gerekir. Bunu sağlamayan adaylar için ağırlıklı puan hesaplanmaz. Bunun dışında belirleyici olan, başvurmak istediğiniz üniversitenin kendi taban puanı ve kontenjanıdır; her yükseköğretim kurumu bunları ayrı ayrı belirler ve ilan eder.

Temel Matematik. Kılavuz katsayıları eşit değildir: Temel Matematik 0,55, Sayısal Yetenek 0,45. Yani matematik testi puanın yüzde 55'ini taşır. Buna bir de standart puan etkisi eklenir: adayların netlerinin daha geniş dağıldığı testte bir netlik fark, sıralamada daha çok şey değiştirir. Uluslararası ve farklı müfredatlardan gelen bir aday kitlesinde bu genellikle matematik testidir. İkisi birleşince Temel Matematik'te kazanılan net, Sayısal Yetenek'te kazanılandan yaklaşık yüzde on daha değerli olur.

Sınav tarihinden itibaren 2 yıl geçerlidir (kılavuz md. 1.8). Bu, ailedeki en kısa geçerlilik sürelerinden biridir: ALES 5 yıl, YÖKDİL öğretim elemanı kadroları için süresiz, MSÜ ise yalnız sınavın yapıldığı yıl geçerlidir. İki yıllık süre, bir dönem sınava girip ertesi yıl başvuru yapmanıza imkân tanır; ama üniversitelerin kendi başvuru kılavuzlarında daha kısa bir süre isteyip istemediğini ayrıca kontrol etmeniz gerekir.

Sınav Türkçe, Almanca, İngilizce, Fransızca, Rusça ve Arapça dillerinde yapılır. Uygulama şöyledir: soru kitapçığındaki sorular Türkçe olacak, seçtiğiniz dilde de sorunun çevirisi aynı kitapçıkta yer alacaktır. Yani ayrı bir kitapçık verilmez, iki dili yan yana görürsünüz. Dil seçiminizi başvuru sırasında yaparsınız ve değiştirmek isterseniz bunu başvuru süresi içinde yapmanız gerekir. ÖSYM ile yazışmalarda ise Türkçe ve İngilizce kullanılır.

Hayır. TR-YÖS, ÖSYM tarafından merkezî olarak yapılan ve birçok üniversitenin kabul ettiği sınavdır. Bunun yanında bazı üniversiteler kendi yurt dışından öğrenci kabul sınavlarını ayrıca yapar ve kendi kontenjanlarında onu kullanır. Ayrıca üniversiteler lise not ortalamasını, adayın ülkesinin kendi ulusal sınavını veya SAT gibi uluslararası sınav sonuçlarını da kabul edebilir. Hangi üniversitenin hangi sınavı kabul ettiği ve taban puanları o üniversitenin kendi başvuru kılavuzunda yazar; TR-YÖS puanı otomatik bir yerleştirme sağlamaz.

Hayır ve bu ayrıntı kaçırılırsa sınav kaçırılır. Sınav merkezlerinin çoğunda Türkiye saatiyle 11.15'te başlar. Ancak Amerika Birleşik Devletleri, Venezuela, Fas, Gambiya, Kolombiya ve Batı Afrika ülkelerinde yerel saatle 09.15; Malezya ile Moğolistan'da 15.15; Avustralya'da 17.15'tir. Hangi saat geçerliyse binaya alma işlemi ondan on beş dakika önce biter. Kılavuz ayrıca adayın, başlama saatinden altmış dakika önce sınav binasının önünde hazır olmasını ister.

Hayır. Netiniz standart puana çevrilirken o dönemin test ortalaması ve standart sapması kullanılır; sınav zorlaşırsa ortalama düşer ve aynı net daha yüksek puan getirir. Ayrıca 100-500 dönüşümü o dönemin en düşük ve en yüksek ağırlıklı puanına göre yapılır. TR-YÖS yılda iki kez yapıldığı için iki dönem arasında bile fark oluşabilir. Bu yüzden "60 net kaç puan" sorusunun dönemden bağımsız bir cevabı yoktur.

Katsayı ve net tarafında sapma yoktur: kılavuzun 0,45 ve 0,55 katsayıları ile dörtte bir yanlış cezası birebir uygulanır, dolayısıyla netlerinizin iki test arasında nasıl dağıldığının puanı nasıl değiştirdiğini doğru gösterir. Tahmin payı standart puan ve 100-500 dönüşümündedir. Burada dürüst olmak gerekir: ÖSYM, TR-YÖS için hiçbir dönemde test ortalaması ve standart sapması yayımlamadı — ne 2022'de, ne sonrasında. Bunu hem ÖSYM'nin sınav sayfasında hem arşivde doğruladık. Dolayısıyla internetteki hiçbir hesaplayıcı bu sayıları resmî kaynaktan alamaz; "ÖSYM'nin ilan ettiği katsayılar" diyen siteler yanılıyor. Biz ölçeği kılavuzun kendi tanımına (tam net alan aday 500 alır) ve mevcut ampirik sinyale dayandırıyoruz, sonucu da yön göstergesi olarak sunuyoruz.